Vereenvoudiging van de ontbossingswetgeving in de EU: alles wat je moet weten
De Europese Commissie heeft haar officiële vereenvoudigingsherziening van de EU-ontbossingsverordening (EUDR) gepubliceerd, waarin een aanzienlijke vermindering van de verwachte administratieve lasten voor bedrijven wordt bevestigd. Volgens de Commissie hebben de vereenvoudigingsmaatregelen die sinds de goedkeuring van de verordening zijn ingevoerd, de jaarlijkse nalevingskosten met ongeveer 75% verlaagd, waarbij de meeste besparingen ten goede komen aan micro- en kleine exploitanten. Tegelijkertijd heeft de Commissie weerstand geboden aan politieke druk om de kernelementen van de wet te heropenen of uit te stellen. De inhoud van de EUDR blijft intact en het tijdschema voor de uitvoering wordt steeds verder gevorderd, wat duidelijkheid biedt voor bedrijven die al hebben geïnvesteerd in de voorbereiding van de naleving.
EUDR uitgelegd: nieuwe EU-richtlijnen
De EUDR (European Union Deforestation Regulation) is een Europese wet die bedoeld is om ontbossing en bosdegradatie wereldwijd tegen te gaan. Vanaf 30 december 2026 moeten bedrijven kunnen aantonen dat specifieke producten (zoals cacao, koffie, soja, palmolie, hout, rubber en rundvlees) niet afkomstig zijn van recent ontbost land.
De ontbossingsverordening van de EU heeft tot doel ervoor te zorgen dat producten die op de EU-markt worden gebracht of vanuit de EU-markt worden geëxporteerd, niet bijdragen aan wereldwijde ontbossing of aantasting van bossen. Het is van toepassing op grondstoffen zoals: vee, soja, palmolie, koffie, cacao, rubber of hout.
Bedrijven moeten aan de hand van geolocatiegegevens, due diligence en risicobeoordelingen kunnen aantonen dat hun producten ontbossingsvrij zijn en legaal geproduceerd zijn.
De verordening is een van de meest ambitieuze wereldwijde pogingen om ontbossing in verband met internationale handel tegen te gaan, en heeft verstrekkende gevolgen voor de transparantie van de toeleveringsketen, gegevensbeheer en ESG-rapportage. Aanvankelijk zou de EUDR eind 2024 van kracht worden. Het was met een jaar uitgesteld op verzoek van de Commissie om bedrijven meer tijd te geven om zich voor te bereiden op hun nalevingsverplichtingen.
Vereenvoudigingsmaatregelen zorgen voor grote kostenbesparingen
De evaluatie van de Commissie schetst een reeks vereenvoudigingsmaatregelen die gezamenlijk de geschatte jaarlijkse nalevingskosten verlagen van €8,1 miljard tot €2,0 miljard. Verschillende factoren hebben bijgedragen aan deze dramatische daling:
1. Een vereenvoudigde regeling voor micro- en kleine operatoren
De grootste kostenbesparingen zijn het gevolg van gestroomlijnde vereisten voor kleinere bedrijven. Deze omvatten:
- beperkte documentatie
- vereenvoudigde due diligence-stappen
- flexibelere rapportageverplichtingen
Deze aanpassing komt tegemoet aan de bezorgdheid dat kleine en middelgrote ondernemingen te maken zouden krijgen met onevenredige administratieve lasten.
2. Uitgebreide classificatie van landen met een laag risico
Meer landen zijn nu aangewezen als laag risico, waardoor de zorgvuldigheid die vereist is voor exploitanten die uit deze regio's inkopen, wordt verminderd.
3. Jaarlijkse due diligence-verklaringen
Bedrijven kunnen nu jaaroverzichten indienen in plaats van aangiften per zending, waardoor de administratieve werklast aanzienlijk wordt verminderd.
4. Duidelijkere begeleiding en digitale verbeteringen
De Commissie heeft toegezegd de bruikbaarheid van het centrale rapportageplatform van de EU te verbeteren en duidelijkere instructies te geven voor risicobeoordeling en geolocatiegegevens.
Aanpassingen van het toepassingsgebied: vrijstelling van leer
Als onderdeel van de evaluatie heeft de Commissie een ontwerp van gedelegeerde handeling gepubliceerd waarin verschillende aanpassingen van het toepassingsgebied worden voorgesteld. Deze omvatten:
- Leer vrijstellen van de EUDR
- Met uitzondering van banden met een nieuw loopvlak, productmonsters, bepaalde verpakkingsmaterialen en gebruikte of tweedehandse producten
- Toevoeging van nieuwe stroomafwaartse producten, zoals oploskoffie en specifieke palmoliederivaten
De vrijstelling voor leer is bijzonder opmerkelijk, omdat hiermee een grote uitdaging op het gebied van de naleving voor Europese importeurs en fabrikanten wordt weggenomen. Rundvee — het product dat stroomopwaarts draait — blijft echter binnen het bereik.
Geen vertraging, geen verwatering: de tijdlijn blijft stabiel
De EUDR heeft al tijdlijnaanpassingen ondergaan. Oorspronkelijk gepland voor eind 2024, werd de regeling uitgesteld om bedrijven meer tijd te geven om zich voor te bereiden. Na onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de Raad zijn de bijgewerkte uitvoeringstermijnen:
- Eind 2026 voor grote bedrijven
- Medio 2027 voor kleine operators
De nieuwe recensie doet niet extra vertragingen invoeren, waardoor milieugroepen en bedrijven die al in nalevingssystemen hebben geïnvesteerd, minder zorgen hoeven te maken.
Het WWF verwelkomde het standpunt van de Commissie, noemde het een verschuiving van „politieke paniekzaaierij naar praktische uitvoering” en drong er bij de EU op aan om streng te blijven handhaven.
Vereenvoudiging helpt, maar er is nog steeds actie nodig
De vereenvoudigingsherziening van de Europese Commissie biedt bedrijven — met name kleine en middelgrote ondernemingen — welkome verlichting door de nalevingskosten met 75% te verlagen en de belangrijkste vereisten te verduidelijken. De kernambitie van de EUDR blijft echter ongewijzigd: het uitbannen van ontbossing in de toeleveringsketens van de EU.
Bedrijven die nu handelen, zullen niet alleen zorgen voor naleving, maar ook hun ESG-prestaties verbeteren, veerkrachtiger toeleveringsketens opbouwen en voldoen aan de groeiende verwachtingen van belanghebbenden.
.svg){kind=small}